|
(ikonografia miasta i pamiątki historyczne) Tak, więc w szczególności zaprezentowano trzy wiodące dla całości ekspozycji dużych rozmiarów fotogramy: most na zbiorniku wodnym przy kościele farnym św. Bartłomieja, ujęcie z okresu I wojny światowej wg fotografii autorstwa M. Pęcherskiego. Zalew wodny widoczny na zdjęciu, będący w części pozostałością średniowiecznej fosy, istniał w kształcie niedużego kanału jeszcze na przełomie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX w., most natomiast rozebrano dużo wcześniej, w latach czterdziestych, po II wojnie światowej.
Drugi przewodni fotogram przedstawia uroczystości na konińskich błoniach przy Krzyżu Tarejwy, w dniu 10 lipca 1921 r. Znamienna to data dla naszego miasta, gościł wówczas w Koninie Naczelnik Państwa Marszałek Józef Piłsudski, przybywszy specjalnie na uroczystość poświecenia sztandaru stacjonującego w tym czasie w Koninie 18 pułku piechoty. Zdjęcie autorstwa M. Pęcherskiego w tekturowej oprawie passe-partout rozprowadzane było przez konińskie zakłady fotograficzne, jako szczególna pamiątka w okresie międzywojennym.
Trzeci wreszcie dużych rozmiarów fotogram prezentuje budowę tzw. Nowego Konina, miasta na prawym brzegu Warty. Obiektyw Ryszarda Fórmanka zarejestrował plac budowy na skrzyżowaniu Alei 1 Maja i ulicy Dworcowej. Zdjęcie wykonano prawdopodobnie w połowie lat sześćdziesiątych XX w.
Z mniejszych fotogramów warto zasygnalizować ujęcia: wielokrotnie i z różnych stron portretowanej dawnej ulicy Długiej (obecnie 3 Maja); konińskiego tzw. Dużego Rynku, z najstarszą kamienicą w mieście (tzw. Domem Zemełki) i po przeciwnej stronie budowli z 1828 r., obecnej siedziby Urzędu Miejskiego. Ciekawie prezentują się ujęcia nieistniejącej już prawosławnej cerkwi, rozebranej ok. 1925 r., szpitala Św. Ducha przy ulicy Kolskim Przedmieściu (obecnie siedziby Zespołu Szkół Zawodowych i Hutniczych), ulicy Browarnej (obecnie Z. Urbanowskiej), Zielonej (współcześnie Wiosny Ludów) i wielu innych znaczących miejsc w mieście, których dawne historyczne oblicza zarejestrowane na fotografiach można konfrontować ze współczesnością.
Celom poznawczym wystawy mają służyć również materiały kartograficzne, dobrze korespondujące z ikonografią cztery plany sytuacyjne Konina.Wiodącą rolę odgrywa oryginalny obiekt z 1816 r., plan autorstwa geometry Bernharda, przekazany muzeum w latach siedemdziesiątych przez regionalistę Antoniego Studzińskiego. Z innych planów, złożonych w zasobie Archiwum Państwowego w Poznaniu zaprezentowano kserokopie: plan z 1938 r., niemiecki plan sytuacyjny z 1940 –1944 r. oraz plan z okresu bezpośrednio powojennego (1946 r.).
Pewne odcinki tematyczne całości prezentacji wykraczają poza określone wyżej ramy czasowe XIX – XX w. Przedstawiono np. w formie ujęcia fotograficznego wiodący dla miasta zabytek romański – słup drogowy z inskrypcją z 1151 r. (zwany potocznie Słupem Milowym).. W sąsiedztwie słupa wystawiono inne symbole romańszczyzny: dwa ujęcia z najstarszej zabudowy kościoła Św. Św. Piotra i Pawła w Starym Mieście - bryłę architektoniczną kaplicy staromiejskiej i portal z Ukrzyżowanym Chrystusem.
Wystawa zatytułowana: DAWNY KONIN (ikonografia miasta i pamiątki historyczne) potraktowana została jako stała ekspozycja regionalna konińskiego muzeum.
Zgodnie z podtytułem skupiono się głównie na prezentacji materiałów ikonograficznych, rejestrujących rozwój urbanistyczny i architektoniczny miasta na przestrzeni XIX i XX stulecia. Wykorzystano kilkanaście ważniejszych ujęć wykonanych w formie powiększonych fotogramów ze znanych, wiodących dla dziejów Konina zdjęć fotograficznych, z dużym wykorzystaniem zbioru kart pocztowych złożonych w zasobie Działu Historycznego MOK i częściowo (w kilku przypadkach) w zasobie Archiwum Państwowego w Poznaniu – Oddział w Koninie.
Oglądając ekspozycję możemy dostrzec, że poszczególne jej elementy niejako zderzają się kontrastowo ze sobą, ale taki właśnie jest Konin, miasto kontrastów, gdzie ślady przeszłości przeplatają się ze współczesnością. - Dawny, średniowieczny gród, mający swój początek w grodzisku nad obecną rzeką Pową, następnie w osadzie targowej nazwanej z czasem Starym Miastem, lokowany został na nowym (dzisiejszym) terenie według zasad ekonomiczno – prawnych i urbanistycznych tzw. prawa magdeburskiego w końcu XIII stulecia. Przez długie wieki był to ośrodek miejski raczej średniej wielkości, siedziba powiatu, rozrósł się po II wojnie światowej do rozmiarów dużego, obecnie 90. – tysięcznego miasta.
Z uwagi na rozmiary i układ sali wystawienniczej, co warunkowało w dużym stopniu rozwiązania plastyczno – techniczne, zrezygnowano raczej z zachowania klasycznego porządku chronologicznego, chociaż starano się zastosować podstawową periodyzację historyczną, wyraźnie wydzielając tematyczne odcinki prezentacji: Konin przedwojenny, miasto w okresie okupacji hitlerowskiej oraz Konin powojenny. Kończy zrealizowany w ten sposób układ zestaw zdjęć niemalże współczesnych (z 2000 r.), urozmaicony jakże istotnymi dzisiaj symbolami: herbem Konina i flagą Unii Europejskiej.
Elementy ikonograficzne stanowią pierwszą linię narracyjną wystawy, ale – zgodnie z podtytułem ekspozycji - jest i druga linia narracji, sprowadzona do przedstawienia pamiątek historycznych. Zawartość poszczególnych gablot myślę,że dobrze oddziela od siebie różne wątki tematyczne. I tak w szczególności: zestaw obiektów związanych z Milowym Słupem (pocztówki, plakieta, statuetki) świadczą,jak istotnym, symbolicznym i pełniącym rolę drugiego herbu, jest w świadomości mieszkańców Konina Słup Milowy. Wykorzystuje się jego przedstawienie przy okazji nie tylko spotkań – konferencji historycznych, ale także w związku z imprezami kulturalnymi, sportowymi itp.
Zaprezentowano szeroki wachlarz obiektów falerystycznych: odznak, odznaczeń, znaczków pamiątkowych. Przy czym należy podkreślić, że niemal wszystkie z nich związane są w jakiś sposób z miastem i ludźmi, którzy tutaj żyli: odznaka działającej w Koninie międzywojennym Szkoły Podoficerskiej Piechoty dla Małoletnich Nr 1, odznaki Konińskiego Towarzystwa Wioślarskiego, znaczki Ligi Morskiej i Kolonialnej, Ligi Obrony Powietrznej Państwa, także odznaczenia powojenne przyznawane za zasługi dla miasta, powiatu, województwa konińskiego. Tradycyjnie już, dlatego, że jest to jedna z wiodących historycznych kolekcji MOK, zaprezentowano częściowo zbiór obiektów związanych z konińskim rzemiosłem: dokumenty, tłoki pieczętne, obesłania, insygnia i skrzynie cechowe.
Obesłanie cechowe, XVIII wiek 
Pieczęć cechu siodlarzy i rymarzy, pocz. XIX w. Wydzielono zestaw pamiątek z okresu okupacji hitlerowskiej (listy, grypsy obozowe – np. pamiątki po Przemysławie Malarzu, niemieckie karty pocztowe, dokumenty z odciskami tuszowymi hitlerowskiej swastyki i gumowy tłok pieczętny niemieckiego Katasteramtu).
W wydzielonej części wystawy, ale integralnej 16 jej części - w nawiązaniu do kolekcji judaików - zrealizowano podtemat: Z życia społeczności żydowskiej w Koninie w XIX – XX w.
Wystawa adresowana jest do szerokiego spektrum ludzi odwiedzających siedzibę konińskiego muzeum – zamek w Gosławicach, zarówno koninian, jak i zwiedzających wschodnią Wielkopolskę turystów.. W szczególności pomyślana została jako tło ilustracyjne do przeprowadzenia regionalnych lekcji muzealnych, stąd zachęcamy młodzież szkolną i jej wychowawców do zapoznania się z ekspozycją.
Janusz Gulczyński 2004
|
