Strona główna  Dział Naukowo-Oświat. |
|
BADANIA 2006
Straszków, Stanowisko 36
Gm. Kościelec, Powiat Koło
Stanowisko odkryte zostało przypadkowo na przełomie XIX i XX wieku w czasie wybierania piasku i zanotowane przez znanego kolskiego regionalistę tych czasów M. Rawitę – Witanowskiego. Uratował on wówczas kilka naczyń i włączył do swojej kolekcji. Po przeprowadzeniu się do Piotrkowa Trybunalskiego darował tamtejszemu Muzeum swoje zbiory. Cmentarzysko to funkcjonowało dotychczas w literaturze przedmiotu jako znajdujące się w Kole, gdy w rzeczywistości znajduje się ono już na gruntach wsi Straszków. Zaliczane jest do kultury łużyckiej i datowane na IV okres epoki brązu (800 – 1000 lat p.n.e.).
 Stratygrafia pionowa wzniesienia. Profil N. W lutym roku 2006 dwóch uczniów szkoły podstawowej M. Zieliński i K. Rosiński w trakcie zabawy znalazło jedną popielnicę, która wypadła z profilu wybierzyska piasku. Chłopcy przekazali znalezisko do Muzeum Technik Ceramicznych w Kole. Po przeprowadzonej inspekcji w uzgodnieniu z kierownikiem Delegatury w Koninie Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Poznaniu zadecydowano o konieczności przeprowadzenia ratunkowych badań wykopaliskowych.
Badania odbyły się we współpracy z Muzeum Technik Ceramicznych w Kole, dzięki wydatnej pomocy Urzędu Miejskiego w Kole.
Eksploracją objęto zachodnią partię wzniesienia, najbardziej narażoną na zniszczenia związane z wydobyciem piasku. Łącznie zbadano wykopaliskowo 185 m2 (1,85 ara). Wykop miał kształt dostosowany do konfiguracji terenu i dostępności do badań.
Stratygrafia pionowa na stanowisku była bardzo interesująca ze względu na procesy wydmowe tworzące wzniesienie. Wyróżniono ogólnie 9 warstw, dokumentujących co najmniej 4 fazy zasiedlania terenu i ponownego zawiewania go przez piasek wydmowy.
 Ślady orki pradziejowej na tle calca Poziom, na którym wystąpiły groby znajdował się na głębokości 1,7 – 1,8 m. Niezwykle interesujące były liczne ślady orki pradziejowej prowadzonej na krzyż w przybliżeniu zgodnie z kierunkami świata. Ich niewielka gęstość wskazuje, że uprawę prowadzono nie więcej niż 1-2 sezony.
W trakcie badań zarejestrowano 21 obiekty. W tej liczbie 1 obiekt to palenisko. Pozostałe to groby ciałopalne: 8 grobów popielnicowych i 5 grobów jamowych. Reszta (9) to skupiska fragmentów ceramiki, znajdowane często w zasypanych misach deflacyjnych. Najprawdopodobniej są to pozostałości grobów zniszczonych przez rozwiewanie wydmy lub orkę. Wszystkie obiekty były wkopane w calec, często bardzo płytko (20-30 cm) pod warstwą kopalnej próchnicy. Jamy grobowe były słabo czytelne. Wszystkie obiekty zaliczono do kultury łużyckiej.
 Przekrój grobu popielnicowego Z analizy układu przestrzennego odkrytych obiektów wynika, że najlepiej zachowane groby uchwycono w połowie stoku wzniesienia. Im bliżej szczytu wzniesienia tym obiekty były płyciej i przez to bardziej zniszczone przez orkę i rozwiewanie wydmy.
 Przekrój grobu jamowego. Wstępna analiza chronologiczna pozyskanego materiału pozwala przypuszczać, że mamy do czynienia z cmentarzyskiem ciałopalnym pochodzącym z IV okresu epoki brązu. Jedyne elementy datujące to ceramika. Najbardziej charakterystyczne są tu naczynia ukośnie żłobkowane. Przyjmuje się, że były one najpopularniejsze w IV okresie epoki brązu w grupie środkowopolskiej kultury łużyckiej. Zarejestrowane puchary na pustych nóżkach typu mariankowskiego, podobnie jak typu uradzkiego również datowane są na IV okres epoki brązu. Dość rzadkim znaleziskiem są gliniane buty będące podstawą pucharków. Najbliższe analogie znajdujemy dopiero w grupie zachodniowielkopolskiej (Wartosław, pow. Szamotuły). Bardziej szczegółowa analiza materiału pozwoli na uściślenie chronologii oraz związków genetycznych pozyskanego zespołu.
|
 Grób popielnicowy zniszczony przez orkę |
 Fragment pucharka na pustej nóżce typu Marianki |
 Buty gliniane podstawy naczyń Badania zakończono. Materiały i dokumentacja po opracowaniu zostaną złożone w Muzeum Technik Ceramicznych w Kole.
Krzysztof Gorczyca
|
|
